به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «تهران نیوز»، اتفاقات ۱۸ دی‌ماه تجلی‌بخش یک دوره ناآرامی بود که ریشه‌های آن به گذشته‌های دور بازمی‌گردد. این اغتشاشات، صرفاً یک حادثه پراکنده نبود، بلکه به‌طور پیوسته در حال شکل‌گیری و تشدید بوده است، بازخوانی دقیق این رویدادها، به ما کمک می‌کند تا الگوها و عوامل مؤثر در آن‌ها را شناسایی کنیم.

اغتشاشات و اقدامات تروریستی ۱۸ دی، نشان‌دهنده‌ تلاشی بود برای ایجاد بی‌ثباتی و تضعیف نظام، با بهره‌گیری و دستاویز قراردادن نارضایتی‌های اجتماعی و فشارهای اقتصادی. اما این بار، مردم با بصیرت بیشتر، در برابر این عوامل مقاومت کردند و نشان دادند که دست دشمن در ایجاد شکاف و تفرقه، به جایی نرسیده است.

درس اصلی این رویدادها، ضرورت تقویت انسجام ملی، بصیرت و توجه به ریشه‌های واقعی مشکلات است. برای جلوگیری از تکرار این دوره‌ها، باید به تحلیل دقیق وقایع، آموختن از اشتباهات گذشته و تقویت گفت‌وگوی ملی بپردازیم.

 بازخوانی اتفاقات ۱۸ دی، نه تنها به درک بهتر شرایط کنونی کمک می‌کند، بلکه راه را برای آینده‌ای امن‌تر و پایدارتر هموار می‌سازد. به همین منظور با مریم علیزاده پژوهشگر و مدرس حوزه و دانشگاه به گفت‌وگو پرداختیم.

تهران‌نیوز: برخی معتقدند حملات تروریستی اخیر پدیده‌ای تازه در جمهوری اسلامی است. شما این نگاه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مریم علیزاده: این نگاه اساساً نگاه دقیقی نیست. اگر ما اغتشاش و ناامن‌سازی را صرفاً محدود به امروز بدانیم، دچار خطای تحلیلی شده‌ایم. ناامن کردن جامعه، یک نسخه‌ کاملاً تاریخی و تکراری از سوی دشمنان اسلام است.

هر جا دشمن از جنگ نظامی و رویارویی مستقیم ناکام مانده، به سراغ ناامنی داخلی، اغتشاش، ترور و فرسایش اجتماعی رفته است.

این موضوع نه‌تنها در تاریخ جمهوری اسلامی، بلکه به‌روشنی در تاریخ صدر اسلام و به‌ویژه در دوران حکومت امیرالمؤمنین علی (ع) دیده می‌شود.

تهران نیوز: شما به دوره حکومت حضرت امیر اشاره کردید. این شباهت تاریخی دقیقاً در کجا خودش را نشان می‌دهد؟

علیزاده: پس از جنگ‌های جمل و صفین، وقتی معاویه در جنگ نظامی نتوانست به هدفش برسد، مسیر را عوض کرد.

 او به‌جای جنگ مستقیم، پروژه‌ ناامن‌سازی جامعه‌ اسلامی را در پیش گرفت. حمله به شهرها، کشتار زنان و کودکان، غارت اموال مردم و ایجاد رعب و وحشت.

 این دقیقاً همان الگویی است که امروز هم می‌بینیم. تاریخ می‌گوید در برخی از این حملات، ده‌ها هزار نفر کشته شدند تا مردم خسته شوند و بگویند «ما امنیت می‌خواهیم، ولو به قیمت عقب‌نشینی از حق».

تهران نیوز: حضرت امیر (ع) در برابر این وضعیت چه تحلیلی ارائه می‌دهند؟

علیزاده: تحلیل حضرت بسیار دقیق و راهبردی است و در خطبه‌ ۲۷ نهج‌البلاغه به‌روشنی بیان شده. ایشان دو عامل اصلی را ریشه‌ ناامن‌سازی دشمن می‌دانند؛ سستی جامعه‌ اسلامی و پذیرفتن ذلت و خواری. حضرت می‌فرمایند: «فتواکلتم و تخاذلتم»؛ یعنی شما سستی کردید، از همدیگر دست کشیدید و همین باعث شد دشمن جرأت پیدا کند. این نکته بسیار مهم است؛ دشمن زمانی حمله می‌کند که احساس کند جامعه از درون ضعیف شده است.

تهران نیوز: آیا می‌توان این تحلیل را به شرایط امروز جمهوری اسلامی تعمیم داد؟

بله، اما با یک تفاوت اساسی. دشمن امروز هم دقیقاً با همین گمان جلو آمده است؛ بعد از ناکامی در جنگ، تحریم، فشار سیاسی و رسانه‌ای، تصور کرده با اغتشاش می‌تواند جامعه را بترساند و خسته کند، اما اینجا دچار خطای محاسباتی شده است.

 مردم ایران نه سست شده‌اند و نه ذلت را پذیرفته‌اند. حتی می‌بینیم که بعد از فشارها و تهدیدها، انسجام اجتماعی بیشتر هم شده است.

تهران نیوز: برخی به فرازی از همان خطبه اشاره می‌کنند که حضرت امیر (ع) از حمله به زنان بی‌دفاع سخن می‌گویند. برداشت درست از این بخش چیست؟

علیزاده: متأسفانه گاهی این فراز ناقص نقل می‌شود. حضرت فقط از مظلومیت زنان نمی‌گویند؛ بلکه جامعه را ملامت می‌کنند که چرا حتی نتوانستید کوچک‌ترین دفاعی انجام دهید.

حضرت می‌فرمایند دشمن آمد، غارت کرد و رفت، «در حالی که شما حتی خونی از او نریختید». این یعنی اعتراض به بی‌عملی، ترس و فقدان غیرت اجتماعی. پس پیام خطبه، دعوت به ایستادگی فعال است، نه صرفاً ابراز اندوه.

تهران نیوز: یکی از محورهای مهم خطبه، مسئله تفرقه است. این موضوع امروز چه جایگاهی دارد؟

علیزاده: حضرت امیر (ع) با تعجب می‌فرمایند: چرا اهل باطل در باطل خود متحدند، اما شما در حق خود پراکنده‌اید؟ این دقیقاً درد امروز هم هست. تفرقه، بزرگ‌ترین سرمایه دشمن است.

 اختلاف‌نظر طبیعی است، اما تبدیل اختلاف به شکاف اجتماعی، همان چیزی است که دشمن روی آن سرمایه‌گذاری می‌کند. رهبر انقلاب هم بارها بر وحدت تأکید کرده‌اند؛ اگر نقدی هست، باید عاقلانه و درون‌گفتمانی باشد، نه در زمین دشمن.

تهران نیوز: نقش دستگاه‌ها و مردم در مقابله با اغتشاش را چگونه می‌بینید؟

علیزاده: این یک وظیفه‌ همگانی است. قوه‌ قضائیه باید قاطع باشد و مماشات نکند. مردم هم نباید بی‌تفاوت باشند.

هرکس به اندازه‌ توان خود مسئول است؛ یکی با تبیین، یکی با قلم، یکی با حضور اجتماعی. حضرت امیر به‌صراحت می‌فرمایند که رضایت به معصیت دیگران، خودش نوعی مشارکت در آن است. بی‌تفاوتی، خطرناک‌ترین موضع است.

تهران نیوز: در کنار این‌ها، جایگاه توکل و دعا را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

علیزاده: بسیار کلیدی است. امام سجاد (ع) در صحیفه‌ سجادیه می‌فرمایند: خدایا به تو پناه می‌بریم از فتنه، مکر، فریب و دروغ‌های شیطان. شیطان فقط زور ندارد؛ با رسانه، وعده‌ دروغ و فریب ذهن‌ها عمل می‌کند.

 امروز هم می‌بینیم که چگونه وعده‌های توخالی، مثل آنچه از سوی ترامپ داده شد، برای ایجاد تزلزل به کار رفت، اما ناکام ماند. قدرت واقعی، ترکیب بصیرت، اقدام و توکل است.

تهران نیوز: و سخن پایانی شما؟

علیزاده: درس تاریخ روشن است. اگر جامعه‌ای سست نشود، متحد بماند و پشت رهبری خود بایستد، اغتشاش نه‌تنها آن را تضعیف نمی‌کند، بلکه به عامل تقویت تبدیل می‌شود. امروز جمهوری اسلامی دقیقاً در همین نقطه ایستاده است؛ و این همان چیزی است که دشمن را ناامید کرده است.

انتهای خبر/*