حسینی همزمان با تک نرخی شدن قیمت بنزین، اما عرضه این فرآورده نفتی با کارت هوشمند سوخت ادامه یابد، اظهار داشت: از سوی دیگر اگر قیمت بنزین اصلاح و منطقی شود، قطعا جذابیت‌های قاچاق این فرآورده نفتی به حداقل کاهش می یابد.

به گزارش پایگاه خبری آفتاب ری، شرایط فعلی اقتصادی و معمای اساسی که این روزها دولت با آن مواجه شده است، دو احتمال اساسی را در خصوص هدفمندی یارانه ها مطرح میسازد: اینکه دولت افزایش قیمت سوخت را به عنوان مستقیم ترین و کم هزینه ترین راهکار برگزیند، یا اینکه اساسا موضوع یارانه نقدی را به یک خاطره تبدیل کند

موضوع یارانه نقدی و اجرای هدفمندی رد فاز دوم آن، این روزها به شدت به موضوعی جنجالی بدل شده است. موضوعی که در نهایت دولت را با یک پازل گنگ و مبهم مواجه ساخته که سعی در حل آن با کمترین هزینه اقتصادی ممکن دارد.

این در حالی است که موضوع کسری بودجه سال جاری، در کنار موضوع پرداخت یارانه نقدی که اساسا وزیر اقتصاد اخیرا کلیت آن را به زیر سوال برده است، دولت را چالشی جدی مواجه میکند. دولتی که نه قصد آن را دارد که بهای انرژی را برای مقاصد بودجه ای خود افزایش دهد، و نه آنقدر در خود میبیند که زیر بار استقراض از بانک مرکزی رفته، ادعاهای قبلی خود را صراحتا زیر پا بگذارد.

اما اخیرا این پازل برای دولت با اضافه شدن یک تکه گم شده دیگر باز هم مبهم تر و گنگ تر شده است. موضوعی به نان حذف دهک های درآمدی بالا از دریافت یارانه نقدی. موضوعی که کمیته اقتصادی کمیسیون برنامه و بودجه مجلس به پیشنهاد تعدادی از اعضای کمیسیون در دامان دولت انداخته است و حالا دولت باید با این حاشیه نیز کلنجار برود.

فلسفه پرداخت یارانه نقدی چه بود؟

اساسا بحث در هدفمندی یارانه کاهش هزینه های جاری دولت ناشی از کنترل دولتی بر قیمت کالاهای اساسی و تخصیص یارانه به انرژی بود. چیزی که هزینه های سرسام آوری بر دوش دولت قرار میداد ضمن آنکه یک معضل اساسی برای اقتصاد کشور در کلان خود نیز در بر داشت.

حذف یارانه ها اما در ایران به روشی صورت گرفت که شاید در منطق با اصل موضوع هدفمندی تا حدی در تناقض بود: پرداخت یارانه نقدی. موضوعی که به گفته علی طیب نیا، بیش از سه برابر بودجه عمرانی ، برای دولت هزینه ایجاد کرده است. از سوی دیگر دولت در پی برداشتن تبعیض قیمتی که با پردخت یارانه بر روی انرژی وجود داشت، اقدام به توزیع برابر یارانه نقدی میکرد که خود شکل دیگری از تبعیض بود!

اما چه دلیلی پشت پرداخت یارانه نقدی وجود داشت؟ شمس الدین حسینی وزیر اقتصاد احمدی نژاد موضوع یارانه نقدی را در یک گفتگو که چند ماه پیش صورت داده بود، عنوان کرده است. وی به صراحت میگوید که برای آنکه هدفمندی یارانه ها تبدیل به یک سیستم ریاضتی در اقتصاد ایران نشود، بحث یارانه نقدی مطرح شد.

حسینی اذعان کرد که: هیچ روشی کم‌هزینه‌تر از پرداخت نقدی وجود ندارد. یادتان باشد بر اساس تجربه تاریخی هر مدل اصلاح نظام یارانه‌ها در ایران اگر برخلاف پذیرش اجتماعی و به شکل ریاضت اقتصادی باشد در نطفه خفه می‌شود.

اساسا اکنون مشخص میشود که دولتاحمدی نژاد بحث یارانه نقدی را به این خاطر در هدفمندی گنجانده بود که "پذیرش اجتماعی" هدفمندی بالا رفته و ریاضت اقتصادی تن پوش هدفمندی نشود. چیزی که به مرور زمان نشان داده شد، اما برخلاف عقیده و نظر ابتدایی تیم اقتصادی احمدی نژاد بود و هدفمندی عملا تبدیل به یک سیستم ریاضتی برای بسیاری از اقشار پایی ن دست جامعه شد.

در همان گفتگو شمس الدین حسینی اشاره کرده است که: اگر نظام اطلاعات اقتصادی را اصلاح کنیم، به مرور می‌توانیم اغنیا را از این قطار پیاده کنیم. روزهای اول ما بیشتر دنبال شناسایی طبقات آسیب‌پذیر بودیم. الان من معتقدم مسیر را باید برگشت دهیم، طبقات غنی را بهتر می‌شود شناخت.

در نهایت اینکه اکنون مجددا بحث بر سر حذف دهکهای درآمدی مطرح شده است و دولت را با این معما ساخته است که چه کسی باید از دریافت یارانه محروم شود؟

موضوع دهک های درآمدی، اساسا همان موضوعی است که پاشنه آشیل یا چشم اسفندیار (به هر دو روایت قابل قبول) هدفمندی در ایران است. اساسا سیستم درآمدی درایارن، سیستم اطلاعات اقتصادی و نظام مالیاتی در کشور به گونه ای است که هرگونه اقدام برای دهک بندی جامعه به لحاظ درآمدی با خطاهای فاحش مواجه خواهد بود.

همین موضوع بود که شاید بیش از همه اجرای هدفمندی در دولتهای گذشته را با یک امتناع اساسی مواجه ساخته بود. ترس از بدتر کردن تبعیض اقتصادی و به هم ریختن کلان اقتصاد با اجرای هدفمندی به دلیل عدم در دست بودن اطلاعات اقتصادی شفاف در جامعه.

دولت احمدی نژاد در پایان کار به این نتیجه رسیده بود که شناسایی دهک های پر درآمد راحت تر است. اما بر چه مبنایی؟

دولت روحانی از همان ابتدا که موضوع حذف دهک های درآمدی مطرح شد با اآن مخالفت کرد و اصرار دولت بر این بود که حذف دهک ها نیازمند کار کارشناسی است.

اما قبل از این تصور بر این بود که مجلس و کمیسیون برنامه و بودجه کاملا با این طرح موافق است که مشخص میشود این موضوع نیز صحت ندارد. به گونه ای که عزت‌ الله یوسفیان ملا اظهار کرده: اکثر نمایندگان مجلس با حذف یارانه 3 دهک پردرآمد جامعه مخالف هستند و لازم به ذکر است حذف چند دهک از دریافت یارانه برخلاف قانون است.

این موضوع منجر به آن میشود که بحث دهک های درآمدی و شناسایی آنها برای حذف، به معمای پیچیده ای برای دولت تبدیل شود. معمایی که آنگونه که مشخص است تعدادی از نمایندگان مجلس قصد دارند، دولت را مشغول حل آن نگه دارند.

اما حل این معما که زمان زیادی را از دولت خواهد گرفت، به معنی تداوم کسر بودجه در سال جاری و احتمالا بار شدن مجدد هزینه پرداخت یارانه نقد در سال آینده بهدوش دولت است. در این میان، دولت اگر نخواهد روی به استقراض از بانک مرکزی آورد، در نبود درآمد ارزی قابل اطمینان، چاره ای جز بالا بردن بهای سوخت و انرژی به عنوان مستقیم ترین راهکار ندارد.

هرچند وزیر اقتصاد بارها تاکید کرده است که دولت قصد افزایش قیمت سوخت را ندارد، اما به شکل معنا داری هر بار که این تاکید صورت گرفته، قبل یا بعد از آن، سخن از حق دولت به لحاظ قانونی برای افزایش قیمت سوخت زده شده است.

این امر درکنار تاکید زنگنه بر نرخ 3 هزار تومانی بنزین، این احتمال را در پی دارد که اگر دولت و مجلس نتوانند در کوتاه مدت فکری به حال کاهش هزینه های پرداخت یارانه نقدی کنند – یعنی چیزی که با توجه به شرایط فعلی بسیاری محتمل است – افزایش قیمت سوخت، در آینده نزدیک را شاهد باشیم.

هر چند هنوز این امر معمایی دیگر برای دولتمطرح میسازد که با افزایش قیمت سوخت، با گرانی کالاهای اساسی و رکود تولید چه کند؟ اما گویا حل این معما به نظر برای دولت ساده تر از حل معمای حذف دهکهای درآمدی از دریافت یارانه نقدی است، اگر دولت به یکباره به این نتیجه نرسد که کلا بساط یارانه نقدی را از هدفمندی جمع کند! منبع: تابناک انتهای پیام/م
کد خبر 33694

برچسب‌ها

اخبار مرتبط

تبلیغات

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 10 =