کد خبر 13423
۱۴ بهمن ۱۳۹۱ - ۰۸:۲۹

تحلیل‎‎‎گر ارشد بروکینگز می‎‎‎نویسد: تهران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای می‎‎‎‎‎‎‎‎تواند تنها با زبان تهدید روی قیمت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های جهانی نفت اعمال نفوذ کرده و در نتیجه روی ثبات اکثر اقتصادهای توسعه ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎یافته دنیا، تاثیر بگذارد.

به گزارش پايگاه خبري آفتاب ري ، «سوزان مالونی»، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات خاورمیانه سابان در تحلیل «کشورهای خلیج فارس و چشم‎‎انداز یک ایران هسته‎‎ای» مقاله‎‎‎‎ای را در اندیشکده «بروکینگز» منتشر کرده است که خبرگزاری فارس به دلیل اهمیت مطلب، آن را منتشر می‎‎‎‎کند:

* رهبری ایران پیچیده و پویاست

به منظور ارزیابی پیامدهای توانمندی تسلیحات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای در ایران برای کشورهای همسایه و دیگر کشورهای جهان باید درکی درست از مولفه‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های اصلی سیاست خارجی کنونی ایران داشت. به‎رغم تحلیل محرکه‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های سیاسی ایران در سال‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های اخیر و علی‎رغم تمایل بسیاری از منتقدین ایران برای ترسیم جهان ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎بینی و رفتار ایران به شکل استبدادطلبانه، رهبری ایران هم‎چنان پیچیده و پویا است، سیاست‎های این حکومت چه در داخل و چه در خارج آمیزه ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای است از ایدئولوژی، منافع و فرصت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها.

طی سی و چهار سال گذشته عناصر مشخصی وجود داشته که همواره تکرار شده‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎اند. این عناصر عبارتند از: موعودگرایی مذهبی، ملی‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎گرایی ایرانی و خشم افراطی از نظم مقرر که میراث انقلاب این کشور است.

دستیابی ایران به توانمندی تسلیحاتی قطعاً گرایشات و تمایلات قاطعانه کنونی این کشور را تشدید خواهد کرد. علاوه بر این، تمرکز ایران روی خلیج فارس – به عنوان مهم‎ترین عرصه برای رقابت استراتژیک و شاهرگ اقتصادی آن – حاکی از آن است که کشورهای جنوبی خلیج فارس در نوک پیکان تلاش‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های ایران برای برتری منطقه‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای خواهند بود.

بازدیدهای بحث‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎برانگیز احمدی‎‎نژاد در آوریل 2012 از جزیره ابوموسی نیز از سویی دیگر اهمیت دارد. تهران که احساس می‎‎‎‎‎‎‎‎کند به آسیب ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ناپذیری هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای رسیده و جسور شده (این حس با افزایش تمایل کشورهای خلیج فارس به هم‎ترازی در مقابل برنامه هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای ایران بیشتر شده)، شاید اغوا شود که تاکتیک‏های قدیم خود را مجدداً احیا کند.

* ظهور توانمندی هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای در جنوب آسیا

این مسأله را نیز باید بررسی کرد که آیا یک ایران مسلح به تجهیزات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای بیشتر مستعد استفاده از نیروی نظامی است یا خیر؟ (در این یادداشت فرض بر این است که حکومت ایران قصد خودکشی ندارد، تصوری که گهگاه رد یا انکار می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎شود). درس‎‎های مختلفی می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎توان از ظهور توانمندی هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای در جنوب آسیا گرفت. از یک سو، از زمان آزمایشات هند و پاکستان این منطقه که مدت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها در پرتگاه کشمکش‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها بوده، به رغم تحریک‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها و تنش‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها دیگر صحنه درگیری کامل دو کشور نشده است. برعکس، همان‎طور که «برونو ترترایس»، تحلیل‎گر فرانسوی خاطر نشان کرده، ظرف چند ماه پس از اعلان قدرت هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای پاکستان، این کشور یک سری حملات خطرناک در منطقه کارگیل را با هدف بهره‎‎بردن از توانمندی‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های جدید خود و برهم زدن توازن قدرت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها به نفع خود آغاز کرد. تاریخچه پر دردسر روابط جمهوری اسلامی و کشورهای خلیج فارس و بافت سیاسی کنونی حاکی از آن است که فعالیت جدید ایران در کشورهای خلیج فارس به شدت برای رهبران این کشورها دل‎سرد کننده است. ایران روی منطقه سایه افکنده و توانایی این کشور برای جذب سرمایه بین‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎المللی مایه نگرانی است. هرچند منابع غنی خلیج فارس می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند به عنوان عایقی برای این کشورها عمل کند، اما تاریخ تراژیک جنگ داخلی لبنان و عواقب آن نشان داده که خشونت و یا حتی تهدید آن محرزترین مراکز مالی و سرمایه ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎گذاری را نابود خواهد کرد و گزینه‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎هایی دیگر جای آن‎ها را خواهند گرفت.

* تاثیر ایران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای روی اقتصاد جهانی

تهران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای می‎‎‎‎‎‎‎‎تواند تنها با زبان تهدید روی قیمت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های جهانی نفت اعمال نفوذ کرده و در نتیجه روی ثبات اکثر اقتصادهای توسعه ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎یافته دنیا، تاثیر بگذارد. رهبران ایران از این تاکتیک به عنوان ابزاری برای بازداری فشارها یا اقدام نظامی پیشگیرانه علیه فعالیت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای خود استفاده کرده‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎اند. هرچند واشنگتن کاملاً به توانایی خود برای تضمین ایمنی حمل و نقل ایمن بارهای نفتی در تنگه هرمز اطمینان دارد (بازارهای نفتی نیز به خاطر واکنش خاموش آمریکا به سر و صداهای اخیر تهران این اطمینان خاطر را دارند)، اما ایران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای تقریباً به طور قطع حق بیمه امنیتی برای قیمت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های نفت ایجاد خواهد کرد که می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند بازیابی اقتصاد جهانی و کشورهای فقیر از نظر انرژی را تحلیل برد.

* قدرت ایران هسته‎‎ای در مناسبات بین‎‎المللی

علاوه بر تأثیری که تهران مجهز به تسلیحات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند روی اقتصاد خلیج فارس و جهان داشته باشد، ایران قطعاً حمایت خود از سازمان‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های جهانی و دسترسی‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎اش به مناطق بیشتری از خاورمیانه را نیز افزایش خواهد داد. ایرانی که به توانمندی تسلیحات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای دست یافته احتمالاً خود را کمتر تحت فشار حقوق بین‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎الملل یا اقدامات تلافی‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎جویانه، حس خواهد کرد. احتمال می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎رود حمایت مادی تهران از فعالان غیردولتی در عراق، افغانستان و لبنان بیشتر شده و انتظار می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎رود حضور ایران در یمن و بحرین نیز شدت یابد.

علاوه براین، رسیدن ایران به آستانه تسلیحات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند تغییر چشمگیری در محاسبات ریسک‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها در این زمینه ایجاد کند. «ماسیمیلیانو فیور» مدعی شده که حمایت یک کشور اسپانسر هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای از گروه‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎هایی مانند حزب‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎الله، می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند این گروه‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها را دلگرم به وجود چتر حفاظتی هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای کرده و احتمال تشدید درگیری‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های جزئی یا بدون مداخله تهران، بیشتر می‎‎شود. ایران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای با قوت و قدرت بیشتری می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند از جانب متحدینی مانند «بشار اسد» در سوریه میانجی‎گری کرده و مانع حمایت کشورهای دیگر از اپوزیسیون سوریه شده و بقاء این حکومت را ضمانت کند.

ایران هسته‎‎ای دهن کجی به ان پی تی است

اما شاید مایوس ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎کننده ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ترین جنبه دستیابی ایران به توانمندی هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای، احتمال انتقال تسلیحات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای یا مواد سوختی، به صورت تعمدی یا غیرعمدی، به فعالان غیردولتی باشد. جهان در حال حاضر چیزی درباره دکترین هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای یا اقدامات کنترلی احتمالی برای تضمین امنیت تسلیحات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای تهران نمی‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎داند. با این وجود هرگونه پیشرفت غیرمنتظره هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای ممکن است روی تصمیم‎گیری ایران برای سیاست خارجی خود تاثیرگذار باشد، هرچند این قطعاً تاثیری منفی روی رویکرد استراتژیک کشورهای همسایه خواهد داشت و ارزش و پرستیژ این سلاح و دیگر تسلیحات کشتار جمعی در خاورمیانه بالا خواهد رفت.

رهبران مصر، ترکیه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی ممکن است توانمندی تسلیحات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای آشکار ایران را پیش ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎نیازی برای توسعه برنامه هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای خود تفسیر کنند. چنان‎چه کشورها ببینند مزیت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎های امنیتی دستیابی به تسلیحات بیشتر از پای‎‎بندی به ان پی تی است، رژیم منع تکثیر سلاح‎‎های هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای نیز فرو می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎پاشد.

* ایران هسته‎‎ای به منزله فطع همکاری کشورهای عربی با آمریکاست

در نهایت این‎که چشم‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎انداز یک ایران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای پیامدهایی مستقیم و گوناگون برای هم‎کاری بلندمدت میان واشنگتن و کشورهای کوچک خلیج‎‎فارس خواهد داشت. درحالی‎که هرگونه استراتژی آمریکا برای بازداری و تحدید ایران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای متکی بر تقویت روابط استراتژیک با متحدین منطقه‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای آمریکا خواهد بود، شرایط قطعاً این کشورها را وادار می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎کند که ارزش و اعتبار واشنگتن را به عنوان یک شریک و متحد بازاریابی کنند. برای نقش استراتژیک آمریکا در خلیج فارس جایگزین آماده‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای وجود ندارد؛ در حال حاضر به نظر نمی‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎رسد چین یا روسیه علاقه‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای به گرفتن این نقش برای حفظ امنیت منطقه داشته باشند. با این وجود نومیدی همسایگان ایران از ناتوانی آمریکا در متوقف‎‎سازی رشد دین‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎سالاری، همکاری این کشورها با آمریکا را محدود خواهد کرد و آن‎ها را تشویق به ایجاد خط دفاعی برای خود می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎کند که این به نفع ایران خواهد بود.

* پیامدهای امنیتی ایران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای

پیامدهای امنیتی ایران هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای چشم ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎اندازهای مختلفی خواهد داشت که باید در نظر گرفته شود. برخی تحلیل‎گران معتقدند آشکارسازی توانمندی هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای ایران می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند حس مداوم ناامنی را کاهش دهد و مسئولیت ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎پذیری را بیشتر کرده و احتمال توافق موقت با دشمنان قدیمی مانند آمریکا را تقویت بخشد. همان‎طور که «پائول پیلار» اشاره کرده، این فرضیه که ایران مسلح هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند توازن قدرت‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ها را تغییر دهد، کمتر با دقت، تجزیه و تحلیل شده است. «پیلار» در مقاله خود چنین می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎نویسد: «باور عمومی این شده که تسلیحات هسته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ای می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند ایران را به فعالی خطرناک تبدیل کند، فعالی که می‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎تواند منافع آمریکا را به مخاطره بیاندازد. اما بسیاری از مفسرین اظهار داشته‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎اند که این باور به ندرت مورد تردید و سوال واقع شده است».

کد خبر 13423

برچسب‌ها

اخبار مرتبط

تبلیغات

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 6 =