حمله به تأسیسات نفتی عربستان، بزرگترین شوک نفتی تاریخ

  • کد خبر : 523843
  • 17 سپتامبر 2019 - 13:21
حمله به تأسیسات نفتی عربستان، بزرگترین شوک نفتی تاریخ

حملات یمنی‌ها به تأسیسات نفتی در عربستان باعث شد تا نزدیک به ۶ میلیون بشکه نفت از بازارهای جهانی حذف شود و این مسئله به بزرگترین شوک نفتی تاریخ تبدیل شد. همین حملات باعث شد تا نگاهی به بزرگترین شوک‌های نفتی تاریخ داشته باشیم.

به گزارش شبکه خبری تهران نیوز، با گذشت سه روز از حملات هوایی نیروهای جبهه مقاومت به پالایشگاه‌ نفتی بقیق و میدان نفتی خریص در شرق عربستان و نزدیک سواحل خلیج فارس، دیروز و همزمان با بازگشایی بازارهای جهانی انرژی ابعاد واقعی و تاثیر این حمله بر اقتصاد جهان و زندگی روزمره مردم بر همگان آشکار شد تا لقب شوک نفتی به این حادثه اتلاق شود.

حملات روز شنبه نیروهای جبهه مقاومت به تأسیسات نفتی عربستان، به اذعان وزیر نفت تازه کار رژیم سعودی، عبدالعزیز بن سلمان، تولید روزانه ۵/۷ میلیون بشکه نفت در روز را مختل کرد که این رقم بزرگ‌ترین رقمی است که به یکباره از بازار جهانی انرژی حذف می‌شود. این خلاء اساسی در بازار نفت که حدود ۷ درصد از نفت جهان را شامل می‌شود، باعث شد تا قیمت نفت نزدیک به ۱۰درصد رشد داشته باشد و بنزین در آمریکا ۱۳درصدی رشد قیمت را تجربه کند که این رشد قیمت بی سابقه محسوب می‌شود.

شوک نفتی

این حملات هوایی عملاً ۵۸ درصد از ظرفیت تولید نفت عربستان که روزانه نزدیک به ۱۰ میلیون شکه نفت تولید داشت را مختل کرده است که یک آسیب بزرگ به اقتصاد این کشور به حساب می‌آید. بازارهای جهانی نفت حالا منتظر اعلام رسمی شرکت ملی نفت عربستان، آرامکو، هستند تا زمان مورد نیاز برای احیای خسارات وارده را اعلام کنند. کارشناسان معتقدند که اگر زمان پیش بینی شده سعودی‌ها برای بازسازی تأسیسات نفتی بیش از حد انتظار باشد، آن زمان تازه شوک نفتی اصلی را شاهد خواهیم بود.

بانک سرمایه گذاری گلدمن ساش پیش‌بینی کرده که در صورت ادامه اخلال در تولید نفت عربستان تا ۶ هفته، رشد قیمت این کالای حیاطی از ۵ دلار به ۱۴ دلار خواهد رسید و اگر کاهش تولید عربستان بیش از این زمان به طول بینجامد، بهای جهانی هر بشکه نفت می‌تواند تا ۷۶ دلار افزایش یابد.

شوک نفتی

آژانس بین‌المللی انرژی که طرفدار کشورهای توسعه یافته و مصرف کننده نفت به حساب می‌آید مثل همیشه در جهت تعدیل بازار به نفع این کشورها وارد بازی شد و  اعلام کرد؛ ذخایر استراتژیک جهان در سطح مناسبی قرار دارند و به راحتی توان کاهش تبعات این شوک نفتی را دارد اما افزایش تنش در خاورمیانه و خلیج فارس طی چند ماه گذشته باعث شده تا نرخ بیمه نامه تجاری برای کشتی‌ها و علل خصوص نفتکش‌ها در خلیج فارس افزایش پیدا کند و این موضوع به مانعی برای کاهش قیمت نفت تبدیل شود.

وضعیت نابسامانی امنیتی_نظامی در خاورمیانه و خلیج فارس باعث شده تا کشورهی خریدار نفت، خصوصاً خریداران آسیایی این کالای مهم و استراتژیک به سمت بازار غیر اوپک حرکت کنند و به آمریکا و روسیه اقبال داشته باشند.

البته عربستان سعودی که از سوی آمریکا به عنوان تعدیل کننده قیمت نفت و حافظ منافع غربی‌ها در این بازار شناخته می‌شود برای این که اعتماد غربی‌ها را حفظ کند، مدعی است که ذخایر استراتژیک این کشور تا ۳۷ روز آینده پاسخگوی افت تولید نفت خواهد بود اما بحث امنیتی در خاورمیانه حسابی باعث ترس و وحشت خریداران نفت شده است.

بزرگ‌ترین شوک‌های نفتی تاریخ

اتفاقات ۳ روز گذشته تنها شوک نفتی در تاریخ نبوده و بازار جهانی انرژی از ابتدای شکل گیری تاکنون ۱۰ شوک بزرگ نفتی به خود دیده که تمامی آنها از بعد از دوران مبارزه علیه استعمارگران غربی و جنگ جهانی بوده است زیرا اکثر منابع نفتی در اختیار کشورهای مستعمره و یا حکام دست نشانده غرب بود و استقلال این کشورها یا به قدرت رسیدن حکام وطن پرست در این مناطق باعث شد تا آنها جلوی تاراژ نفت و سایر منابع خود را بگیرند که این امر باعث بروز ابتدایی‌ترین شوک‌های نفتی در جهان شد.

بحران اعراب و اسرائیل و سه شوک نفتی بزرگ

شوک نفتی

اولین شوک نفتی تاریخ به بحران کانال سوئز در سال ۱۹۵۶_۱۹۵۷ برمی‌گردد. بحران کانال سوئز زمانی اتفاق افتاد که دولت مصر به ریاست جمال عبدالناصر کانال سوئز را ملی اعلام کرد و این اعلام ناصر با مخالفت و حمله نظامی رژیم اشغالگر قدس، انگلیس و فرانسه به خاک مصر و سواحل این آبراه استراتژیک همراه شد. کانال سوئز در آن زمان به تنهایی ۶۰تا۶۵ درصد از نفت دنیا را از خود عبور می‌داد و این درگیری باعث اختلال در عبور و مرور نفتکش‌ها شد تا شوک نفتی بزرگی ایجاد شود.

این درگیری نظامی ۸ روز به طول انجامید و در نهایت با دخالت ایالات متحده، شوروی و سازمان ملل پایان یافت اما به دلیل غرق شدن کشتی‌ها در کانال سوئز تا هفت ماه پس از خاتمه جنگ عبور و مرور از این آبراه میسر نبود. این وقفه هفت ماهه معادل یک میلیارد و ششصد میلیون دلار خسارت به دولتهای غربی وارد آورد و قیمت نفت افزایش چشم گیری پیدا کرد. شوک نفتی کانال سوئز باعث حذف ۲ میلیون بشکه نفت از بازار انرژی آن روز جهان شد که معادل ۱۰درصد کل نفت صادراتی آن روزها بود.

جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۶۷ نیز دلیل دیگری بود که به بازار نفت شوک بزرگی وارد کرد. در این جنگ ارتش‌های ۳ کشور عربی (سوریه، اردن و مصر)  برای بازپس گیری مناطق اشغالی فلسطین از دست صهیونیست‌ها دست به عملیات مشترک زدند اما با شکستی مفتضحانه روبرو شدند و بخشهایی از خاک خود را هم از دست دادند. درگیری اعراب و اسرائیل در منطقه خاورمیانه باعث شد تا در این دوره نیز ۲ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی حذف شود که البته نسبت به ۱۰ سال پیش سهم کمتری از بازار را داشت و به نزدیک ۶درصد می‌رسید.

شاید از بخت بد کشورهای توسعه یافته باشد که بیشترین ذخایر نفتی جهان در منطقه خاورمیانه قرار گرفته و این منطقه همیشه آبستن حوادث و جنگهای مختلفی بوده و به همین واسطه امنیت انرژی در جهان بارها و بارها به واسطه بحرانهای این منطقه تهدید شده است. جنگ ۱۹۷۳ اعراب و اسرائیل که به نبرد یوم الکیپور معروف شد دلیل سومین شوک نفتی بزرگ در جهان بود که قیمت نفت را به طرز عجیبی از ۳ دلار در هر بشکه به ۱۲ دلار رساند و در مرحله بعد تا نزدیک ۳۰ دلار نیز پیش رفت که البته این جهش دوم ارتباط زیادی به این جنگ نداشت.

این مرحله از شوک نفتی پس از جنگ ۱۹۷۳ اعراب و اسرائیل و شکست مجدد اعراب اعمال شد و دلیل آن نیز تصمیم کشورهای عرب عضو سازمان اوپک در ممنوعیت فروش نفت به حامیان رژیم اشغالگر قدس بود. این کشورها تصمیم گرفتند تا برای مدت نامعلومی هرماه به میزان پنج‌‌درصد از تولید نفت خود بکاهند تا به این شیوه، غرب و حامیان اسرائیل، و از جمله امریکا را وادار سازند تا اسرائیل را به خروج از سرزمینهای اشغالی مجبور کند.

این اقدام اعراب باعث حذف ۴تا۵ میلیون بشکه از بازارهای جهانی شد که معادل ۷درصد از کل بازار نفت در آن دوران بود و فشار زیادی را به کشورهای صنعتی وارد کرد اما این تحریم به بهشت رژیم پهلوی تبدیل شد زیرا آنها با این تحریم همراه نشدند و همزمان با افزایش قیمت نفت حجم فروش نفت آنها نیز افزایش یافت و سرمایه هنگفتی را وارد کشور کرد.

ایران و دو شوک بزرگ نفتی طی ۲ سال

شوک نفتی

اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ میلادی جهان شاهد بروز دو شوک نفتی خیلی بزرگ بود که تا به امروز همانند آن تکرار نشده است. اواخر سال ۱۹۷۸ و اوایل ۱۹۷۹، ایران که در آن دوران به عنوان دومین صادر کننده نفت در جهان شناخته می‌شد درگیر انقلاب شد و عملاً حدود ۵/۶ میلیون بشکه نفت از بازار جهان خارج شد که بیش از ۹درصد از بازار نفت را تشکیل می‌داد. این شوک نفتی باعث شد تا قیمت نفت به شکل بی‌سابقه‌ای به بشکه‌ای ۳۹/۵۰ دلار برسد.

افزایش ناگهانی قیمت نفت و حذف نفت ایران از بازار که از شهریور ۱۳۵۷ و با اعتصاب کارگران صنعت نفت آغاز شده بود باعث شد تا بحران انرژی آمریکا و اروپا را فرا بگیرد و حامل‌های انرژی و از جمله بنزین در آمریکا کوپنی شود.

این شوک نفتی با بازگشت تدریجی نظام جدید ایران به بازارهای نفتی کمی تعدیل شد اما آغاز جنگ ایران و عراق در سال ۸۱_۱۹۸۰ باعث شد تا بازار انرژی ظرف مدت ۲ سال دو شوک بزرگ نفتی را تجربه کند و حسابی به هم بریزد. این شوک نفتی در کنار تصمیم اوپک مبنی بر افزایش قیمت نفت از ۱۴ دلار به ۳۲ دلار و بعدأ ۴۱ دلار باعث شد تا قیمت نفت به مرز ۵۵ دلار در هر بشکه نیز برسد اما میانگین قیمت به ۳۵ دلار رسید. جنگ ایران و عراق که به عنوان دو کشور صادرکننده بزرگ نفتی معروف هستند باعث شد تا هر دو کشور تأسیسات نفتی یکدیگر را هدف قرار دهند و مجموعاً بیش از ۴ میلیون بشکه نفت را از مدار خارج کنند.

عراق بازیگر اصلی شوک‌های نفتی اخیر در بازار انرژی 

حمله به تأسیسات نفتی عربستان

بعد از این تاریخ، شوک‌های نفتی در دهه ۸۰ میلادی متوقف شد، بازار نفت روی ارامش به خود دید و حتی نفت به بشکه‌ای ۱۳ دلار نیز رسید اما حمله صدام به کویت و درگیری‌های پس از آن باعث شد تا نزدیک به ۴ میلیون بشکه نفت از بازار انرژی خارج شود و قیمت این حامل انرژی از بشکه‌ای ۱۷ دلار به ۲۲ دلار برسد و مشکلات زیادی را در بازارهای جهانی ایجاد کرد اما خیلی زود فروکش کرد.

سالهای آخر حکومت صدام عراق باز هم باعث ایجاد دو شوک بزرگ نفتی شد و این دو بحران به همراه بحران نفتی ونزوئلا در سال ۲۰۰۲، سه شوک نفتی در طول ۳ سال ایجاد کرد. نخستین شوک نفتی قرن ۲۱ به دلیل توقف صادرات نفت عراق در سال ۲۰۰۱ بود که قیمت نفت را از ۱۷ دلار به ۲۷ دلار رساند. این توقف صادرات باعث شد تا ۲/۱ بشکه از بازار نفتی جهان حذف شود و بازار به صورت موقت دچار التهاب شود. بعد از این اتفاق نوبت به ونزوئلا رسید که به دلیل مشکلات در استخراج و صادرات نفت این کشور، ۲ میلیون بشکه نفت از بازار خارج شود و قیمت نفت ۴ دلار افزایش پیدا کند اما همراه شدن این موضوع با حمله آمریکا به عراق سومین شوک بزرگ را پدید آورد و این تیر آخری بود که بر پیکره نفت زیر ۲۰ دلار زده شد.

حمله آمریکا به عراق باعث شد تا ۲/۳ میلیون بشکه از نفت عراق دوباره از بازار خارج شود تا طی ۳ سال نزدیک به ۶ میلیون بشکه نفت از بازار حذف و جبران شود که این ضربه بزرگی به ذخایر استراتژیک انرژی زد و تأثیر خود را در طول سالهای بعد نشان داد. قیمت نفت از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ روند صعودی پیدا کرد و از ۲۸ دلار در هر بشکه به میانگین ۹۴ دلار رسید که بخش عمده‌ای از آن به سه بحران نفتی پشت سر هم در سالهای ۲۰۰۱الی ۲۰۰۳ برمی‌گردد.

 

 

 

انتهای پیام/*

لینک کوتاه : https://tehrannews.ir/?p=523843

    ثبت دیدگاه

    دیدگاهها بسته است.