آیا واقعا فساد اصلی‌ترین عامل ناکامی اقتصاد ایران است؟

  • کد خبر : 560986
  • ۲۳ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۲:۱۲
آیا واقعا فساد اصلی‌ترین عامل ناکامی اقتصاد ایران است؟

میشل فوکو درباره انقلاب ایران کتابی نوشته است و در آن بیان کرده «فساد چسبی است که خاندان پهلوی، استبداد و مدرنیته این سه ضلع مثلث را به هم چسبانده است» و عناصری از رژیم سابق مانند پرویز ثابتی می‌گویند فساد به شدت در دهه ۵۰ افزایش پیدا کرد.

به گزارش شبکه خبری تهران نیوز، طبیعتا فساد نقش بسیار کلیدی در بهم زدن ساختارها و از بین بردن سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم گیری‌های صحیح، منطقی و به موقع در اصل سیاست گذاران دارد .

فساد سبب ایجاد تُرِش یا منحرف کردن منابع به سمت منافع شخصی به جای منافع ملی و منافع جناحی و گروهی به عوض منافع کشور و کل مردم می شود.

پس زمانی که مردم احساس می‌کنند که فساد گسترش یافته و در حال حاضر این حس احساس می شود، نشان دهنده یکی از عوامل کلیدی ناکارآمدی‌های اقتصادی کشور است.

فساد

فساد واقعا به چه معناست؟

منحرف کردن منابع ملی در جهت منافع گروهی، فردی و سمتی خاص که در جهت منافع ملی نیست از مواردی است که در موضوع فساد مطرح است.

 

آیا فساد در ایران واقعا بالا است ؟

به نظر می‌رسد که این طور است زیرا در شاخص فساد میان ۱۰۳ کشور ایران در رتبه ۳۸ است و در شاخص‌های دیگر هم رتبه خوبی ندارد یعنی ایران از نظر فساد جز کشورهای میانه رو به پایین است.

 

چرا فساد در  سیستم اقتصادی ایران به وجود آمد؟

شاخص فساد به دلیل شرایط نادرست اقتصاد در ایران گسترش پیدا کرد و ساخته شد که عملا تعاریفی متعددی برای فساد داریم که  قابل کمی‌سازی نیستند و یا پر از مشکل و خطا هستند به همین جهت شاخص ادراک فساد و درکی  که مردم از فساد دارند به عنوان یک شاخص قابل اعتنا تر است تا بتوان این متغیر را بررسی کرد.

ما می پذیریم که فساد در ایران از متوسط دنیا بیشترا ست در حال حاضر نمی خواهیم درباره میزان آن صحبت کنیم، با توجه به شاخص فساد می توان میزان فساد را مشاهده کرد. شاخص فسادتنها دو دهه که ساخته شده است.

میشل فوکو درباره انقلاب ایران کتابی نوشته است و در آن بیان کرده: فساد چسبی است که خاندان پهلوی، استبداد و مدرنیته این سه ضلع مثلث را به هم چسبانده است. عناصری از رژیم سابق مانند پرویز ثابتی می‌گویند فساد به شدت در دهه ۵۰ افزایش پیدا کرد.

فساد در دو دهه بعد از انقلاب کم شد

به نظر می رسد فساد در دو دهه بعد از انقلاب کم شد آن هم به دلیل شور وهیجانی که پس از انقلاب وجود دارد مردم پاک تر زندگی می کنند از هیچ انقلابی بر نمی آید که بتواند یک امری که ریشه چند صد ساله دارد و ساختار مولود و مولد فساد هست را از بین ببرد اما آدم‌ها هم در همین ساختارها دارند بازی می کنند. عملا بعد از انقلاب به نظر می‌رسد که برای دوره ای احساس‌فساد کمتر بود و آدم‌ها بیشتر احساس برابری با یک دیگر می کردند،  یکی دیگر از دلایل کاهش فساد بعد از انقلاب هشت سال دفاع مقدس بود.

 

وضعیت فساد در کشور ما در دهه سوم انقلاب چگونه است؟

به نظر می رسد که این روزها دچار یک فساد گسترده‌ هستیم، یعنی فسادی که در یکی دو دهه اول انقلاب قابل مقایسه نیست اما با قبل از انقلاب شاید قابل مقایسه از لحاظ شدت باشد ولی نوعش فرق کرده به این معنا که ما کاری کرده ایم روی ثروت مدیران، مدیران ارشد، مدیران میانه و کارمندان دولت و حکم حقوقیشان که وظایفشان با حقوقی که می گیرند برابر نیست. به این معنا که یک کارمند ساده قطعا حقوقی کمتر از مدیر ارشد دارد اما گاهی مشاهده می شود که حقوق کارمند از مدیر ارشد بیشتر است و یا این که مدیران حقوقی بیش از وظایف محوله به آنها دریافت می کنند.

آیا سندی برای فسادهای مالی موجود است؟

باید بگوییم خیر، موجود نیست، به نظر می‌رسد که این فسادساختاری سازمان یافته ای که وجود داشته این خودش را باز تولید کرده است در قامت مدیران میانی و کارمندان نهادهایی که این نهاد ها امکان تشخیص و ممیزی دارند. حالا می تواند مالیات، بیمه یا گمرک باشد و هزارو یک سازمانی که با مردم تماس مستقیم دارد و امکان تشخیص با فرد است.

در وضعیت فعلی تمرکز فساد درلایحه‌های میانی است در حالی که مدیران میانی انتخابی نیستند همان ساختار فشل سیاسی یا نظام ناهمگون سیاسی ما بخاطر تامین مالی انتخاباتی که درست سامان داده نشده است در واقع آبشخور این فساد در لایحه‌های میانی، همان تأمین مالی انتخابات است. زیرا هر انتصاباتی در سیستم داخلی دولت در استان‌ها و شهرها و در مدیرانی مستقیم با مردم در استان‌ها و شهرها مرتبط اند بدون  نظر افراد منتخب  که مردم به آن ها رأی دادند انجام نمی‌شود، عملا ینی مجمع نمایندگان هر استان بیشترین نفوذ را روی انتخاب مدیران آن استان دارند‌.

فساد

مقررات سخت در اقتصاد سبب بروز فساد می‌شود

در ادامه برای آشنایی بیشتر با فساد و تأثیر آن بر اقتصاد گفت‌و‌گویی با مدیر اسبق بانک مرکزی یوسف کاووسی داشته ایم که به شرح ذیل است.

یوسف کاووسی در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی شبکه خبری تهران‌نیوز در خصوص اقتصاد و ناکامی‌هایش و سهمی که فسادمی‌تواند در این ناکارآمدی‌های اقتصادی داشته باشد گفت: در خصوص این موضوع بحث‌های مفصلی وجود دارد، اقتصادها در هرکشور قابل مقایسه است با رفتارهایی که در آن کشور انجام می‌شود با کشورهای پیشرفته یا در حال توسعه که اقتصاد ما درحقیقت نه می توانیم بگوییم اقتصاد پیشرفته نه عقب مانده و نه در حال توسعه است.

فساد

کاووسی افزود: به این علت که اقتصاد المان هایی دارد که آن فاکتورها تعین می‌کند اقتصاد در چه دهه و پله ای قرارگرفته است. اگر ما به آمارهای مختلف جهانی دقت کنیم که این روزها بیشتر در افکار عمومی و رسانه‌های اجتماعی ذکر می شود معمولا رتبه ایران چند تا به آخر است و در هر پارامتری که ذکر شود شامل شفافیت، فقر، تورم و عوامل مختلف است.

وی مطرح کرد: مقررات سخت یکی از مواردی است که اقتصاد را ازکارایی می‌اندازد حالا با همه این فرض‌هایی که گفته شد، فساد بر دو گونه فردی و سیستمی است.

کاووسی ادامه داد: اگر فساد فردی باشد با یکسری ابزار قابل کنترل است تا فرد نتواند به سیتم اقتصادی ضربه وارد کند، اما اگر فساد سیستمی شد، آنجا است که خطر احساس می‌شود و از کنترل خارج می‌شود و یک سیستم،  فساد را رهبری می کند.

وی عنوان کرد: متأسفانه در سال‌های اخیر فساد بیشتر احساس می‌شود ولی بعد از انقلاب اقتصاد ما به دلیل تحریم‌هایی که از ابتدای انقلاب بر کشور تحمیل شده ضررهای بسیار دیده که مستقیما بر روی زندگی مردم تأثیرگذار است.

این کارشناس اقتصادی در ادامه گفت: وقتی که در یک اقتصاد ناسالم و تحریمی قرار می‌گیریم هرگونه رانتی که پخش می‌شود فسادزا است و هرگونه تصمیمی که گرفته می‌شود برای عبور و دور زدن تحریم‌ها، برای جا به جا کردن پول، نقل و انتقالات کالا، رفتارهای بانکی و تبادلات بانکی وقتی که فساد وجود داشته باشد همه این موارد دچار اختلال می شود و زمانی که در تحریم هستیم بسیاری از قوانین شفافیت و مقررات پول شویی و یا ضد فساد را اجرایی نمی کنیم.

 بیشتر بخوانید:

کشورهای دیگر چگونه با فساد مقابله می‌کنند؟

وی در ادامه به روش های مقابله با فساد در کشورهای دیگر اشاره کرد و گفت: در بحث‌های مختلف ضد فساد در دنیا، بانک جهانی و یا صندوق بین المللی پول به کشورهای جهان سوم و کشورهایی که درمرحله ی جهش قرار دارند توسعه مقررات بازل را می‌کند و این مقررات بازل در رابطه با بانکداری و نظارت بر عملیات بانکداری است.

کاووسی مطرح کرد: مقررات CFT یا FATF  که ناظر بر عملیات پول شویی و فساد و رانت و تامین مالی تروریست و… است  تا زمانی که در کشور عملیاتی و اجرایی نشود فساد ریشه کن نمی شود و به روشنی ضرباتش را بر اقتصاد وارد می‌کند.

وی در پایان گفت: در حال حاضر اقتصاد ما سرشار از ناکامی‌ها است، مخصوصا در ارتباط با  تجارت بین الملل و ارتباط با سایر کشورها که دیگر اقتصادی نیست و سیاست تعریف می‌شود، سیاست‌هایی که ما با کشورهای دیگر داریم براساس آن اقتصاد ما شکل می‌گیرد والان در اوج این نابه سامانی‌ها و اثر گذاری‌ها هستیم.

 

 

در ادامه برای آگاهی از راه های بیرون رفت از فساد سیستمی با دکتر علی اکبر محمودی کارشناس اقتصاد سیاسی گفت‌و‌گو کرده ایم که به شرح ذیل است.

علی اکبر محمودی کارشناس مسائل اقتصاد سیاسی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی شبکه خبری تهران‌نیوز در خصوص موضوع گزارش و راه درمان فساد سیستمی گفت: فساد یک معقوله‌ای است که در تمام کشورها، دولت‌ها و حکومت‌ها در ابعاد مختلف با این معضل مواجه هستند.

فساد در اقتصاد

محمودی بیان کرد: فساد تنها در کشور ما وجود ندارد، در تمام دنیا شاهد هستیم گاهی فردی با سواستفاده از دولت برای یک سری منافع شخصی یا جریان سیاسی به فساد روی می آورد و این مسئله جدیدی نیست .

وی افزود: اما چیزی که کشور ما را با دنیا در مسئله فساد متمایز می‌کند، این است که در تمام دنیا فساد را از اساس برطرف می‌کنند و فرد مفسد یا جریان فاسد را از ریشه می‌زنند. اما در کشور ما متأسفانه این ریشه قوی است و بعضا به جاهایی وصل است که نمی‌توانند با آن‌ها برخورد کنند یا شهامت لازم برای برخورد با ریشه‌های فساد وجود ندارد و برای مقابله با فساد تنها چند شاخ و برگ را قطع می‌کنند و همین موضوع باعث می‌شود برای مبارزه با فساد نتیجه مطلوب را در ایران نگیریم.

این کارشناس مسائل اقتصاد سیاسی در ادامه به اولین فساد اقتصادی ایران بعد از انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: اولین فساد اقتصادی در کشور که خیلی سروصدا کرد قضیه فساد ۱۲۳ میلیارد تومانی برای بانک صادرات بود، این فرد مفسد، از خارج کشور آمده بود و به یک سری جریان‌هایی که داخل کشور ریشه داشتند متصل شده و قدرتمند شد. مسئولین در برخورد با این دو فرد، ریشه فساد را پیدا کردند و تنها شاخ و برگی از این درخت تنومند فاسد را قطع کردند.

محمودی ادامه داد: در پاک‌ترین کشورها از لحاظ فساد اداری و فساد اقتصادی گاهی مسئله‌ای به وجود می آید اما نحوه مقابله با فسادها مهم است.

وی عنوان کرد: در برخورد با مفسدین مصلحت کشور و نظام نباید وجود داشته باشد، اگر مصلحت اندیشی در نظر گرفته شود ریشه فسادخشک نمی‌شود. زیرا شخص فاسد در سایه همان مصلحت به تخلفات خود ادامه می دهد در برخورد با فساد هیچ مصلحتی بالاتر از مصلحت نظام و رضایت مردم از عدالت دستگاه قضایی نیست.

محمودی ضمن اشاره به تلاش های رییس قوه قضاییه کشور در خصوص مبارزه با فساد، گفت: در ایران رئیس قوه فضاییه تلاش های بساری در خصوص مبارزه با فساد انجام دادند که قابل تقدیر است اما علی رغم دادگاه‌هایی که برای مفسدین اقتصادی برگزار می شود، برای شروع مبارزه با فساد خوب است اما کافی نیست.

وی افزود: زیرا برای مردم در خصوص موضوع مبارزه با فساد شبهه به وجود آمده است. اقدامات آقای رییسی مرهمی بر زخم مردمی بود که هر روز شاهد مفسدین بودند. اما متأسفانه این اقدامات آقای رییسی به تنهایی کافی نیست زیرا در فساد سیستمی فعلی افرادی مفسد هستند که برکناری آنها دشوار است.

در مبارزه با فساد هیچ مصلحتی بالاتر از رعایت عدالت نیست

محمودی عنوان کرد: مردم سال‌ها بود که منتظر بودند با فساد مسئولین کشوری برخورد شود. بنده به شخصه انتظارم از رئیس محترم قوه قضائیه این است که، با توجه به آن که امسال در جایگاه عدالت نشستند جایگاه عدل هم شوخی بردار نیست، عدالت را بر رفاقت ترجیح دهند و به این نکته توجه کنند که در برگزاری دادگاه های مفسدین اقتصادی به علت آنکه افراد متهم در دایره افراد دولتی هستند، امکان دارد، مردم  تصور کنند در برخورد با مفسدین هم جناحی برخورد می شود.

وی در ادامه به نقلی از استاد کاتوزیان در خصوص برقراری عدالت اشاره کرد وگفت: کاتوزیان پدر علم حقوق بیان کرده است، زمانی که درسم را تمام کردم اولین محاکمه‌ای که به من دادند برای شخصی بود که من سال‌ها مستأجر ایشان بودم و به خانه‌ی آن ها رفت و آمد می کردم، وقتی پرونده ایشان را به من دادند آنجا برسر دوراهی عدالت و رفاقت مانده بودم که من عدالت را اجرا کردم  و شخص را محکوم کردم اما رفاقت هم اجرا کردم و جریمه را از جیب خودم پرداخت کردم‌، یعنی ایشان عدالت را فدای رفاقت نکردند. در حال حاضر تقاضای مردم ایران این است که عدالت فدای رفاقت‌ها نشود .

این کارشناس اقتصاد سیاسی افزود: بنده سه سال پیش خدمت مقام معظم رهبری نامه‌ای نوشتم و در آن راه کارهای مقابله با فساد را ذکر کردم و گفتم مردم از نحوه برخورد حکومت با مفسدین دلسرد هستند و زمانی که یقه سفیدها و افراد متمول سوار بر ماشین چند میلیاردی می‌شوند و مردم آنها را در خیابان می‌بینند، فساد و تبعیض را با گوشت و استخوان خود حس می‌کنند و همین میزان نارضایتی مردم از نظام را داشت بالا می برد.

محمودی تأکید کرد: اگر بخواهیم فساد را در کشور ریشه کن کنیم چاره‌اش این است که چشم بر روی رفاقت‌ها و پیشینه افراد ببندیم، شاید خیلی از افراد بودند که از پیشگامان انقلاب و جبهه و جنگ بوده باشند و احترام شان نیز واجب است اما امروز اگر فرزندان این‌ افراد تخلف می‌کنند آیا ما می توانیم چشم بر روی تخلفات فرزندان این عزیزان ببندیم؟! همیشه یک اقلیتی وجود دارد که در  تاریخ هم نمونه آنها در دوره صدر اسلام وجود داشتند که در کنار پیامبر بودند اما بعدها به راه های دیگر کشیده شدند. ما اولا که باید حساب پدر را از پسر جدا کنیم و همانطور که در فرمان ۸ ماده ای، مقام معظم رهبری نیز بیان کردند: برای مبارزه با فساد باید با هر رده ای برخورد شود و تأکید کردند که حتی اگر از بستگان و نزدیکان بنده هم فسادی انجام دادند بدون هیچ ملاحظه ای با آنها برخورد شود. اگر کسانی که حرف رهبری را خطاب قرار می‌دهند این تقاضای رهبری است.

وی مطرح کرد: اگر این تصور را داشته باشیم که فساد  فقط در دولت‌ها است، این تصور غلط و باطلی است چرا که فساد در حاکمیت هم وجود دارد. در حال حاضر در اقدام شایسته رئیس قوه قضائیه در خصوص مبارزه با فساد، چند تا قاضی و مقام عالی و اجرایی فاسد را در قوه قضائیه برکنار و دادگاهی کردند و در نیروهای امنیتی و نظامی چند فرد فاسد را محاکمه کردند.

محمودی بیان کرد: این اقدام ها نباید مخفی از مردم بماند و باید رسانه‌ای شود، چه اشکالی دارد که دادگاه شخصی که نفر دوم یا سوم قوه قضائیه است فساد کرده و امروز به پرونده  این فرد رسیدگی می‌شود در رسانه‌ها برای آگاهی مردم منتشر شود؟! معقوله فساد در کشور ما فساد فردی نیست و فساد سیستمی است. روندی که در قوه قضائیه در پیش گرفته شده روند بسیار خوبی است اما کافی نیست ما تقاضامون از رئیس محترم قضائیه این است که این روند را با قدرت ادامه دهد.

مفسدین اقتصادی به چه کسانی وصل هستند؟

این کارشناس مسایل اقتصادی و سیاسی خاطرنشان کرد: برای مقابله با فسادباید ببنییم که افراد مفسد به چه کسانی وصل هستند و اگر میخواهیم‌ فساد در کشور ریشه کن شود ما نیاز به یک اتاق شیشه ای داریم در پس آن اتاق شیشه ای همه چیز مشخص باشد و مردم همانطور که مقام معظم رهبری و امام فرمودند محرم نظام هستند و مردم باید در جریان امور قرار بگیرند. ما بر مبنای دین اسلام، روایت داریم که حضرت علی (ع) می‌فرمایند کسی که به بیت‌المال دست اندازی کرده باشد حتی اگر آن را کابین همسر خودش قرار داده باشد باید بگیرند و به بیت المال برگردانند. احادیث دینی در خصوص فساد‌زیاد داریم و ایران رهبری دارد که خود پیگیر این قضیه است و این  کار ما را راحت تر می‌کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

انتهای پیام/*

لینک کوتاه : https://tehrannews.ir/?p=560986

    مطالب مرتبط

    ثبت دیدگاه

    دیدگاهها بسته است.